. Бөлінбеген енші, яғни қонақтың еншісі қазақтың дәстүрлі өмір салтында және сол өмір-салтпен орайлас қалыптасқан ру-тайпалық жүйеде ел-жұрттың біртұтас этножаралым (этноорганизм) болуын ойластырудан туындаған айнымас әдет, бұлжымас қағида, қатал тәртіп. Мұндай тәртіп болмаса, табиғаты қуаң сайын далада желдей жүйткіп, судай сырғыған көшпелілердің ел болып тұтасуын, ұлт болып ұйысуын былай қойғанда, қарапайым тіршілік құрудың өзі қиынға соғар еді. Бөлінбеген енші дәстүрі бойынша кез келген қазақ жолаушылап келе жатып кез келген қазақтың үйіне қонуға, қонақасын ішіп-жеуге, мініс көлігін дилап аттануға хақылы болған. Яғни кез келген қазақ жолаушысы кез келген қазақтың үйінде бөлінбеген еншім бар деп, сеніммен босаға аттай алған. Ондай жолаушыдан тамақ ақы, жамбас ақы, мініс көлігіне берілетін жемшөп ақы алынбаған. Керісінше, жолаушы түскен үйінен оң шырай, ықыласты күтім көре алмаса, ол жолаушы биге жүгініп, сол үйден айып-шам алуға хақылы болған («Алаш. Қазақ. Жүз» тараушасындағы «Алаштың енші бөлуі» тақырыпшасын қараңыз; Шешендік сөздер. Құрастырып, алғы сөзін жазған Б. Адамбаев. – Алматы, 1967. 44, 63-беттер; Билер сөзі. Құрастырған Т. Кәкішев. – Алматы, 1992. 75-76-беттер).
Бөлінбеген енші дәстүрі туралы белгілі тарихшы-этнограф Ж.О. Артықбаев былай дейді: «Бұл құбылысты әлеуметтік байланыс түрінде қарастырсақ теңдессіз дүние. Руына, жүзіне, ұлысына, атасына еш көңіл бөлмей, тұтас қазақ, немесе жалпы Алаш елін бір алтын діңгекке байлайтын құбылыс. Әлеуметтік жағынан бай демей, кедей демей барлық қазақты тең ұстайтын, тең мүмкіндік беретін, кедей байдың төріне шығатын, байды кедей үшін шығынға қалдыратын әлеуметтік ортаны қалыптастыратын қағида» (Ж.О. Артықбаев. Этнос және қоғам. ХVIII ғ. – Қарағанды, ١٩٩٥. ١٤٤-бет).
