Мектеп бағдарламасында біз көптеген қызықты шығармаларды оқимыз. Алайда, маған ең қатты әсер еткен және жүрегімді қозғаған туынды – Дулат Исабековтің «Гауһар тас» повесі болды. Бұл кітапты оқып шыққаннан кейін мен өмір, отбасылық құндылықтар және адамдар арасындағы қарым-қатынас туралы ұзақ ойландым. Автор осы шығарма арқылы оқырманға өте маңызды өмірлік сабақ береді. Менің ойымша, бұл туынды тек өткен ғасырдағы ауыл өмірін ғана емес, бүгінгі күннің де ең басты мәселесі – мейірімділік пен тасбауырлықты суреттейді.Шығарманың оқиғасы кішкентай бала Қайырғалидың көзімен баяндалады. Меніңше, бұл өте сәтті таңдалған тәсіл, себебі баланың жүрегі таза, ол айналасындағы жақсылық пен жамандықты еш қоспасыз, шынайы қабылдайды. Оқиға басында Қайырғалидың үйіне Салтанат есімді жаңа жеңге келеді. Салтанат – қаладан шыққан, өте нәзік, сұлу, жан дүниесі таза және өнерлі қыз. Оның келуімен үй ішіне үлкен жылулық пен нұр енеді. Салтанат үй шаруасын істеп жүріп, үнемі халықтың әдемі «Гауһартас» әнін шырқайды. Бұл ән оның ішкі сұлулығы мен нәзіктігінің белгісі іспетті еді. Қайырғали жаңа жеңгесін алғашқы күннен бастап-ақ жақсы көріп кетеді.Алайда, бұл отбасының ішкі заңы өте қатал болатын. Үйдің үлкендері – әкесі мен Салтанаттың күйеуі Тілеубек сезімнен жұрдай, дөрекі және қатыгез адамдар еді. Олар үшін өмір тек жұмыс істеуден, мал бағудан және дүние жинаудан ғана тұрады. Олар Салтанаттың бойындағы нәзіктікті, оның ән айтқанын немесе кітап оқығанын мүлдем түсінбейді, тіпті оны ерсі көреді. Әсіресе, күйеуі Тілеубектің әйеліне деген суық қарым-қатынасы маған қатты батты. Ол жарына бір ауыз жылы сөз айтудың орнына, үнемі жекіп тастап, оның көңілін қалдырып отырады. Салтанат өзінің ішкі мұңын ешкімге тіс жарып айтпаса да, оның көздерінен үлкен жалғыздық пен мұң байқалып тұратын.Көп ұзамай жылулық көрмеген, сезімі аяққа тапталған нәзік жан ауруға шалдығады. Оның жүзіндегі баяғы нұр қашып, күннен-күнге әлсірей бастайды. Ең өкініштісі, оның бұл күйін үй ішіндегілер байқағысы да келмейді. Олар үшін тек шаруаның уақытында біткені маңызды еді. Осылайша, жан мен тән ауруы қатар меңдеген Салтанат бұл дүниеден ерте аттанып кете барады. Осыдан кейін ғана Тілеубек өз қателігін түсініп, Салтанаттың қабірінің басында еңкілдеп жылайды. Бірақ енді бәрі кеш еді, себебі өткен уақытты артқа қайтару мүмкін емес.Қорыта айтқанда, бұл шығарма маған үлкен ой салды. Мен адамдардың бір-біріне деген мейірімділігі мен жылылығы қаншалықты маңызды екенін ұқтым. Біз көбіне қасымызда жүрген жақындарымыздың қадірін біле бермейміз. Оларға тірі кезінде жақсы сөз айтып, қамқорлық көрсетпесек, кейін қатты өкінетініміз анық. Тілеубектің өкініші маған үлкен сабақ болды. Дулат Исабеков осы повесі арқылы адам жанының нәзіктігін және тасбауырлықтың қаншалықты ауыр зардап әкелетінін өте шебер жеткізген. Мен бұл кітапты әрбір замандасым оқуы керек деп есептеймін, себебі ол бізді мейірімді болуға үйретеді. Кітапты толық оқып шықтым.Шығармада ауыл өмірі, адам тағдыры, махаббат пен отбасылық қарым-қатынас суреттеледі. Басты кейіпкерлердің сезімі мен мінезі арқылы автор адамның ішкі жан дүниесін, сүйіспеншілік пен жауапкершіліктің маңызын көрсетеді. Шығарма оқырманды жақын адамдарды қадірлеуге және өмірдегі таңдауларға жауапкершілікпен қарауға ойландырады.
Сіздерге де оқуға кеңес беремін. Дулат Исабековтің «Гауһар тас» шығармасы – адамгершілік, махаббат, отбасы және қазақы салт-дәстүр тақырыптарын терең қозғайтын әсерлі туынды. Шығармадағы кейіпкерлердің мінез-құлқы мен өзара қарым-қатынасы арқылы автор адам өміріндегі ең маңызды құндылықтарды көрсетеді.
Маған шығармадағы Салтанаттың бейнесі ерекше әсер қалдырды. Ол – нәзік, ақылды, сабырлы әрі мейірімді жан. Оның өмірдегі қиындықтарға төтеп беруге тырысуы оқырманды ойландырады. Салтанаттың тағдыры арқылы автор әйел адамның отбасындағы орны мен оның сезімінің қаншалықты маңызды екенін аңғартады. Ал Ыбыштың мінезі арқылы кейде адамның жақын жанын түсінбей, оның қадірін кеш түсінетінін байқауға болады.
Шығарманы оқи отырып, адам бір-бірін сыйлап, түсініп, қиын сәтте қолдау көрсетуі керек деген ойға келдім. Автор қарапайым отбасы өмірін суреттей отырып, үлкен адамгершілік мәселелерін көтерген. Туындының тілі көркем әрі шынайы, оқиғалары оқырманға эмоционалдық әсер береді.
Менің ойымша, «Гауһар тас» – оқырманды жақын адамдардың қадірін білуге, мейірімділік пен түсіністікке тәрбиелейтін құнды шығарма. Бұл туындыны оқу арқылы отбасыдағы сыйластықтың, махаббаттың және адамдық қасиеттердің маңызын түсінуге болады.
Дулат Исабековтің «Гауһар тас» шығармасын барлық оқырманға оқуға ұсынамын. Себебі шығармада шынайы өмір, адам тағдыры, махаббат пен отбасы құндылықтары әсерлі суреттелген. Туынды оқырманды жақын адамдардың қадірін білуге, бір-бірін түсініп, сыйлауға үйретеді. Шығарманы оқи отырып, кейіпкерлердің тағдырына бейжай қарамай, өз өміріңе де ой жүгіртесің. Сондықтан «Гауһар тас» – тәрбиелік мәні зор, жүрекке әсер ететін шығарма.
