Маған екі не үш хабаршы жіберемін деп едің?» – деп сұрайды. Сонда Әзірейіл (а.с.): «Шынында, солай болды. Қап-қара шашыңның ағарғаны, денеңнің күш-қуаттан қалғаны, беліңнің бүкірейгені – міне, солардың бәрі өлімнің хабаршылары еді», – деп жауап береді.
Әбу Али Даххак
28
баяндайды: «Бір тақуалы кісі бар еді. Ол өз заманының ұлы ғалымы болды. Ауырып төсекте жатып қалған екен, көргелі бардым. Жанында оқушылары отыр екен. Ол кісі өзі жылап жатыр. Мен одан:
– Ұстаз, неге жылап жатсыз? Бұл дүниеден кетіп жатқаныңызға ма?.. – деп сұрадым.
– Жоқ, дүниеден кетіп жатқаныма емес, намазымды мән бермей оқып жүргеніме жылап жатырмын, – деді.
– Қалайша? Сіз намазыңызды толық оқушы едіңіз ғой?! – дегенімде, ол:
– Рас, толық оқимын. Бірақ осы күнге шейін ақыреттен бейхабар намаз оқып жүріппін, – деп жауап берді.
«Уйунул-ахбар» атты кітапта Шақиқ әл-Балхи былай деген: «Адамдар үш нәрсені айтады. Бірақ істері айтқан сөздеріне кереғар:
1. «Біз Алланың кұлдарымыз» дегенімен, жауапкершіліксіз іс жасайды.
2. «Алла біздің ризығымызға кепілдік береді» дегенімен, көңілдерін дүние ғана тойдырады.
3. «Өлімнен қаша алмайсың» дегенімен, еш өлмейтіндей іс жасайды.
Бауырым! Өзіңді жөнге сал. Ұлы Жаратқанның алдында қай денемен тұратыныңды есіңе сал. Қайсы тілмен оған жауап беріп жатқаныңды ойла. Ол сенен анша-мұнша нәрселер туралы сұрағанда қайтіп жауап бересің? Сұраққа жауап, жауапқа сауал дайында. Алладан қорық. Ол барлық жасаған істеріңді біліп тұрады. Мүміндерге насихат айтып, үлгі бол. Алланың үкіміне мойынсұнсын және оған ширк келтірмесін.
Пайғамбарымыздың (с.а.с.) былай деп айтқаны риуаят етіледі: «Арштың етегінде былай деп жазылған: «Мен (Алла) маған мойынсұнғанның тілегіне жеткізіп, істеріңді игілікті қыламын. Мені сүйгенді сүйемін. Маған дұға қылған пендеге тілегін беремін. Кешірім тілегенді кешіремін».
Ақылды мұсылман Алладан қорқып, оған мойынсұнады. Оған ғана құлшылық жасайды. Оның үкіміне және тағдырына разы болады. Басына түскен қиыншылықтарға сабыр қылады. Ие болған жақсылықтарына шүкіршілік етеді. Алланың бергеніне қанағат қылады. Алла Тағала құдси хадисте былай деген: «Кім Менің үкіміме разы болмаса, сынақтарыма сабыр қылмаса, берген нығметтеріме шүкіршілік етпесе, ол өзіне Менен басқа құдай тауып алсын!»
Бір кісі Хасан Басриге
29
келіп: «Мен Аллаға ғибадат жасаудан ләззат ала алмай жатырмын», – дейді. Хасан Басри оған: «Сен Алладан қорықпаған біреуге қол жайып қойғанға ұқсайсың. Құлдық жасау – барлық нәрсені Алла үшін тастау», – деп айтады.
Тағы біреу Әбу Язидке: «Мен Аллаға құлшылық жасаудан ләззат ала алмай жатырмын», – дегенде, Әбу Язид: «Өйткені сен Аллаға емес, ғибадатқа құлшылық жасап жатырсың. Аллаға құлшылық жасасаң, ғибадаттың ләззатын татасың», – деп жауап берген екен.